Ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo phục vụ công tác giám định trong Công an nhân dân – Yêu cầu tất yếu trong thời đại chuyển đổi số

Sự ra đời của ChatGPT vào cuối năm 2022 được xem là một dấu mốc quan trọng, tạo bước ngoặt lớn trong tiến trình phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo toàn cầu, kéo theo sự xuất hiện của nhiều mô hình AI tiên tiến khác, tiêu biểu như DeepSeek của Trung Quốc. Thực tiễn cho thấy, quốc gia nào sớm nắm bắt xu thế, làm chủ và ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo sẽ tạo dựng được lợi thế cạnh tranh bền vững, đồng thời củng cố năng lực bảo đảm an ninh, chủ quyền quốc gia trong không gian số.

Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước đã xác định khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có trí tuệ nhân tạo, là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã đề ra những định hướng chiến lược, mang tính đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Quán triệt tinh thần đó, đối với lực lượng Công an nhân dân (CAND), việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vào công tác giám định không chỉ là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chuyên môn, mà còn là giải pháp quan trọng góp phần xây dựng lực lượng CAND chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Công tác giám định trong CAND giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử. Kết luận giám định là nguồn chứng cứ khoa học có giá trị pháp lý cao, góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án, bảo đảm việc xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình tội phạm ngày càng gia tăng về số lượng, phức tạp về tính chất, thủ đoạn ngày càng tinh vi, yêu cầu đặt ra đối với công tác giám định về độ chính xác, tính kịp thời và tính khách quan ngày càng cao. Điều này đòi hỏi phải có những phương thức, công cụ mới mang tính đột phá để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Chuyển đổi số trong công tác giám định đã mở ra hướng tiếp cận hiện đại, khoa học và hiệu quả hơn. Việc đẩy mạnh số hóa hồ sơ giám định, xây dựng và hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các đơn vị nghiệp vụ đã góp phần giảm thiểu thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý công việc, đồng thời nâng cao tính minh bạch, khả năng tra cứu và đối chiếu thông tin. Thông qua các hệ thống quản lý dữ liệu tập trung, cán bộ giám định có điều kiện nhanh chóng tiếp cận thông tin, so sánh mẫu vật, đối chiếu tiền lệ giám định, từ đó nâng cao chất lượng và độ tin cậy của các kết luận giám định.

Bên cạnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong công tác giám định. AI có khả năng xử lý, phân tích khối lượng lớn dữ liệu trong thời gian ngắn, hỗ trợ hiệu quả cho các hoạt động nhận dạng dấu vết, hình ảnh, giọng nói, chữ viết, ADN, cũng như phát hiện những chi tiết mà phương pháp truyền thống khó nhận biết. Việc ứng dụng AI không nhằm thay thế vai trò của con người, mà đóng vai trò là công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp cán bộ giám định nâng cao độ chính xác, hạn chế sai sót chủ quan và giảm áp lực công việc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả chuyên môn, việc ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác giám định còn góp phần tăng cường tính khách quan, khoa học và chuẩn mực trong hoạt động tố tụng. Các kết luận giám định được hỗ trợ bởi công nghệ hiện đại sẽ có cơ sở khoa học vững chắc hơn, qua đó củng cố niềm tin của các cơ quan tiến hành tố tụng và Nhân dân đối với lực lượng CAND. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khoa học hình sự.

 Bên cạnh những thuận lợi, việc ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác giám định cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức, như yêu cầu về hạ tầng công nghệ, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, chuẩn hóa dữ liệu, cũng như trình độ, kỹ năng số của đội ngũ cán bộ giám định. Do đó, để việc ứng dụng công nghệ đạt hiệu quả thiết thực, cần có sự quan tâm, đầu tư đồng bộ của Đảng, Nhà nước và ngành Công an; đồng thời chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu và khả năng làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại.

Việc ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vào công tác giám định trong Công an nhân dân là xu thế tất yếu, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới. Triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp công nghệ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám định, mà còn tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng nền khoa học hình sự hiện đại, chính quy, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế. Qua đó, tiếp tục khẳng định quyết tâm chính trị của lực lượng Công an nhân dân trong việc chủ động làm chủ khoa học, công nghệ tiên tiến, phục vụ đắc lực sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn cuộc sống bình yên của Nhân dân.

Phúc 09