Phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội - Đừng để một giây “ngông cuồng” dẫn đến hệ lụy pháp lý thật

“Rác” ngôn từ - Mầm mống của sự hỗn loạn

Truyền thống văn hóa Việt Nam luôn coi trọng “lời ăn tiếng nói”. Thế nhưng, sự bùng nổ của không gian mạng đã kéo theo trào lưu phát ngôn “độc, lạ” của một bộ phận giới trẻ. Họ sử dụng ngôn từ biến dạng, thô tục để câu tương tác, tạo “trend”.

Nguy hiểm hơn, sự ngộ nhận về quyền tự do ngôn luận đã biến không ít người trở thành “con rối” cho các thế lực thù địch. Việc sử dụng các từ ngữ lóng, xuyên tạc lịch sử hoặc bôi nhọ lãnh tụ trong các hội nhóm kín. Việc các đối tượng phản động bên ngoài lợi dụng các “scandal” mạng để lôi kéo giới trẻ bình luận tiêu cực, chống phá chính quyền. Những lời lẽ kích động, bôi nhọ hình ảnh quốc gia núp bóng dưới danh nghĩa phản biện xã hội đang trực tiếp tấn công vào khối đại đoàn kết dân tộc.

Không có “vùng cấm” trên không gian mạng

Nhiều người trẻ lầm tưởng không gian mạng là nơi đứng ngoài pháp luật. Đây là một sai lầm chết người.

Xử lý hành chính theo Nghị định số 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xuyên tạc, vu khống sẽ bị xử phạt nghiêm khắc. Vụ các TikToker, Facebooker bị phạt hành chính: Phạm Thoại (TikToker) bị phạt 7,5 triệu đồng vào tháng 8/2025, Nguyễn Nhật Hải (TikToker) bị Sở TT&TT Bắc Giang phạt 7,5 triệu đồng vì đăng thông tin sai sự thật, chủ tài khoản TikTok “G. (M.T.H.V)” bị phạt 7,5 triệu đồng tại Phú Thọ do đăng clip sai sự thật về Lễ hội Trò Trám (tháng 3/2026).

Truy cứu trách nhiệm hình sự khi hành vi vượt ngưỡng đạo đức và gây hậu quả nghiêm trọng, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc. Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017): Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân (Điều 331). Đây là “thanh bảo kiếm” xử lý những đối tượng lợi dụng quyền tự do để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân với mức án lên đến 07 năm tù giam. Điển hình vụ án bà Nguyễn Phương Hằng (bắt giam vào tháng 3/2022) với 12 tài khoản mạng xã hội, bà Hằng đã lợi dụng livestream để nhục mạ, xúc phạm danh dự người khác dẫn đến án tù giam là bài học đắt giá nhất về việc “ngỡ mình quyền lực trên mạng”. Vụ án Đặng Như Quỳnh (bắt tháng 4/2022) liên quan đến hành vi sử dụng mạng xã hội Facebook đăng tải thông tin sai sự thật về các cá nhân, doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán.

Thực tế thời gian qua, việc cơ quan Công an khởi tố, bắt tạm giam những cá nhân như Nguyễn Phương Hằng, Đặng Tất Thắng hay xử lý nghiêm các đối tượng phát ngôn xúc phạm lực lượng chức năng trên không gian mạng là minh chứng đanh thép nhất cho tinh thần “không có vùng cấm”. Mạng là ảo, nhưng trách nhiệm pháp lý và án tù là thật. Điều này khẳng định rằng: Mọi hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng đều để lại dấu vết và sẽ bị trừng trị nghiêm minh.

Để môi trường mạng trong sạch, cần sự phối hợp đồng bộ giữa thượng tôn pháp luật, thực hiện nghiêm Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội (Quyết định 874/QĐ-BTTTT ngày 17/6/2021) của Bộ Thông tin và Truyền thông với 4 quy tắc cốt lõi: Tôn trọng - Lành mạnh - an toàn - Trách nhiệm và vai trò nòng cốt của nhà trường và gia đình phải là “lá chắn” đầu tiên, trang bị kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc cho thanh thiếu niên. Mỗi người dùng là một chiến sĩ tích cực lan tỏa thông tin tích cực, lấy “cái đẹp dẹp cái xấu”.

Tự do ngôn luận là quyền, nhưng phải nằm trong khuôn khổ pháp luật và chuẩn mực đạo đức. Đừng để một vài dòng bình luận thiếu suy nghĩ hay những phát ngôn “lệch chuẩn” biến bạn thành tội đồ của văn hóa và pháp luật. Hãy là một người trẻ văn minh, có bản lĩnh và trách nhiệm trên không gian mạng.

Trang AN