Bảo đảm quyền con người: Từ tư duy chiến lược đến hành động thực chất

Quyền con người không chỉ là những nguyên tắc được ghi nhận trong Hiến pháp và pháp luật, mà phải được bảo đảm bằng các chính sách cụ thể, hành động thiết thực cùng những kết quả rõ rệt mà mỗi người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày. Đây là yêu cầu xuyên suốt trong tư duy chiến lược về phát triển con người và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Theo quan điểm được nêu tại Đại hội XIV của Đảng, con người là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và mục tiêu cao nhất của phát triển bền vững. Định hướng phát triển giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục nhấn mạnh việc lấy nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân làm cơ sở xây dựng chính sách; lấy hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo đánh giá kết quả.

Tư duy đó đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền con người không thể chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản pháp luật, mà phải được thể hiện trực tiếp qua hiệu quả quản lý nhà nước và tinh thần trách nhiệm của từng cơ quan, cán bộ thực thi công vụ. Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) cùng hệ thống pháp luật về dân sự, hình sự, lao động, trẻ em, bình đẳng giới, tín ngưỡng, tôn giáo và bảo vệ dữ liệu cá nhân đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc để ghi nhận, bảo vệ các quyền cơ bản của con người. Tuy nhiên, giá trị của pháp luật không chỉ nằm ở những quy định tiến bộ mà quan trọng hơn là khả năng đi vào thực tiễn đời sống: quyền tiếp cận thông tin phải gắn liền với sự công khai, minh bạch; quyền được bảo vệ phải gắn với cơ chế xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm; quyền bình đẳng phải được thể hiện qua cơ hội tiếp cận công bằng các dịch vụ và chính sách công.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, việc chăm lo cho các đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương cần được đặc biệt chú trọng. Một chính sách dù mang mục tiêu tốt đẹp nhưng nếu thủ tục phức tạp, khó tiếp cận hoặc triển khai thiếu đồng bộ vẫn có thể khiến người cần hỗ trợ không được thụ hưởng đầy đủ. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, cần tăng cường trách nhiệm giải trình, công tác giám sát và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền con người. Mỗi cơ quan, tổ chức và người có thẩm quyền phải thực hiện đúng chức trách, tôn trọng quyền hợp pháp của công dân, chủ động phòng ngừa phân biệt đối xử và các hành vi vi phạm pháp luật.

Trong bối cảnh thông tin về nhân quyền ngày càng được trao đổi rộng rãi, những đánh giá khác nhau về tình hình quyền con người tại Việt Nam cần được xem xét khách quan trên cơ sở chứng cứ, quy định pháp luật và thực tiễn sinh động. Các thông tin thiếu kiểm chứng phải được làm rõ; đồng thời các phản ánh có căn cứ cũng cần được tiếp nhận, giải quyết công khai, minh bạch. Bảo vệ quyền con người không phải là nhiệm vụ riêng lẻ của một cơ quan hay lĩnh vực, mà là yêu cầu toàn diện đối với toàn bộ hoạt động quản trị quốc gia.

Suy cho cùng, tư duy chiến lược mới về quyền con người phải được chuyển hóa thành những hành động cụ thể và thiết thực. Khi pháp luật được thực thi nghiêm minh, quyền lợi chính đáng của Nhân dân được bảo vệ, những hạn chế, bất cập được kịp thời khắc phục, người dân sẽ thực sự được thụ hưởng bình đẳng các thành quả phát triển của đất nước, góp phần củng cố niềm tin vững chắc của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Quốc Việt