Dữ liệu số – Nguồn tài nguyên chiến lược trong kỷ nguyên 4.0

Nhận thức rõ vai trò đặc biệt quan trọng của dữ liệu, Đảng và Nhà nước ta đã xác định dữ liệu là nguồn tài nguyên mới, là tư liệu sản xuất mới trong quá trình phát triển đất nước. Dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn là nền tảng để phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW xác định mục tiêu đưa đất nước phát triển mạnh mẽ, hùng cường trong thời kỳ mới.

Trước hết, dữ liệu số đóng vai trò là nền tảng của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Trong thời đại số, mọi hoạt động từ quản lý hành chính, sản xuất kinh doanh đến cung cấp dịch vụ công đều được thực hiện dựa trên dữ liệu. Việc thu thập, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu giúp các cơ quan, tổ chức đưa ra quyết định chính xác, nâng cao hiệu quả quản lý và tiết kiệm nguồn lực. Đối với doanh nghiệp, dữ liệu giúp phân tích nhu cầu thị trường, tối ưu hóa hoạt động sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh đó, dữ liệu là “nguồn nhiên liệu” không thể thiếu đối với các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), điện toán đám mây và chuỗi khối (Blockchain). Các hệ thống AI chỉ có thể hoạt động hiệu quả khi được cung cấp nguồn dữ liệu đầy đủ, chính xác và liên tục cập nhật. Chính vì vậy, quốc gia nào sở hữu nguồn dữ liệu lớn, chất lượng cao và có khả năng khai thác hiệu quả sẽ có nhiều lợi thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Dữ liệu số còn góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế và đổi mới sáng tạo. Trong nền kinh tế số, dữ liệu trở thành nguồn lực tạo ra giá trị gia tăng mới. Thông qua việc phân tích dữ liệu, doanh nghiệp có thể dự báo xu hướng tiêu dùng, xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp và phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới. Nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới hiện nay đã xây dựng thành công mô hình kinh doanh dựa trên khai thác và sử dụng dữ liệu.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, dữ liệu còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng gia tăng, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ, chính xác sẽ giúp nâng cao năng lực dự báo, phát hiện sớm các nguy cơ, phục vụ hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và bảo vệ an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, cùng với những lợi ích to lớn, dữ liệu số cũng đang đối mặt với nhiều nguy cơ và thách thức. Các cuộc tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, lộ lọt thông tin cá nhân, lừa đảo trực tuyến, mua bán dữ liệu cá nhân hay hoạt động gián điệp mạng diễn ra ngày càng tinh vi. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cần phải tăng cường bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và nâng cao nhận thức của toàn xã hội về an toàn thông tin.

Để dữ liệu thực sự trở thành nguồn tài nguyên chiến lược phục vụ phát triển đất nước, cần đầu tư xây dựng hạ tầng dữ liệu hiện đại, an toàn; triển khai các giải pháp bảo vệ dữ liệu theo nguyên tắc “an toàn ngay từ thiết kế”, áp dụng các biện pháp mã hóa, sao lưu, giám sát, kiểm soát truy cập và ứng cứu sự cố; đồng thời xây dựng các trung tâm dữ liệu, nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu đáp ứng yêu cầu vận hành liên tục, ổn định và tin cậy; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ số và an ninh mạng, an ninh dữ liệu; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về các quy định của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Nghị định 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không còn đơn thuần là thông tin mà đã trở thành nguồn lực quan trọng, tạo động lực cho phát triển kinh tế số,  xã hội số, đổi mới sáng tạo và bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia trên nền tảng số. Khai thác hiệu quả và bảo vệ an toàn dữ liệu chính là chìa khóa để Việt Nam tận dụng cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững trong thời đại số, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

VT