Nghị định 174/2026/NĐ-CP: Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng không gian mạng an toàn, văn minh

Không gian mạng đã trở thành môi trường thiết yếu phục vụ học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích to lớn, nhiều hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường mạng cũng gia tăng, gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Việc Chính phủ ban hành Nghị định 174 nhằm cụ thể hóa các quy định của pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện; đồng thời tạo cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử, công nghệ thông tin và các hoạt động trên không gian mạng. Nghị định cũng góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, gắn phát triển kinh tế số với bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu.

Thực tiễn cho thấy, phần lớn các vụ việc vi phạm trên không gian mạng hiện nay tập trung vào một số nhóm hành vi phổ biến như: (1) Đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, thông tin bịa đặt, tin giả gây hoang mang dư luận hoặc ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân; (2) Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác; bôi nhọ, vu khống trên mạng xã hội; (3) Giả mạo tài khoản của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc phát tán thông tin sai sự thật; (4) Quảng cáo, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trái quy định; quảng bá sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo sai sự thật trên nền tảng số; (5) Cung cấp, chia sẻ đường dẫn, hình ảnh, video có nội dung vi phạm pháp luật, kích động bạo lực, đồi trụy hoặc trái thuần phong mỹ tục; (6) Thu thập, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân; phát tán thông tin cá nhân khi chưa được sự đồng ý của chủ thể dữ liệu; (7) Lợi dụng mạng xã hội để tổ chức đánh bạc, lừa đảo trực tuyến, phát tán mã độc, chiếm quyền điều khiển tài khoản hoặc thực hiện các hành vi xâm phạm an toàn hệ thống thông tin.

Đây đều là những hành vi tiềm ẩn nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự và sự phát triển lành mạnh của môi trường số.

Nghị định 174 quy định nhiều nhóm hành vi vi phạm cùng các hình thức xử phạt tương ứng, bao gồm phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Đối với các hành vi vi phạm trên mạng xã hội như đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác; giả mạo tổ chức, cá nhân; vi phạm quy định về cung cấp, chia sẻ thông tin trên môi trường mạng; thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân hoặc vi phạm các quy định về giao dịch điện tử, Nghị định quy định mức xử phạt nghiêm khắc hơn so với trước đây, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa và răn đe. Trong trường hợp hành vi có dấu hiệu tội phạm, ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Để xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật khi sử dụng Internet và mạng xã hội; kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; không bình luận, phát tán các nội dung chưa được kiểm chứng; không tiếp tay cho tin giả, tin xấu độc hoặc các hành vi vi phạm pháp luật.

Các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức cần tăng cường quản trị hệ thống thông tin, bảo vệ dữ liệu, triển khai đầy đủ các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin, đồng thời thường xuyên tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động. Lực lượng Công an khuyến cáo người dân khi phát hiện các hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật trên không gian mạng cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền để được tiếp nhận, xử lý theo quy định.

Việc chấp hành nghiêm Nghị định 174 không chỉ giúp phòng tránh các chế tài xử lý mà còn góp phần xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, giữ vững an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Mỗi lượt chia sẻ có trách nhiệm, mỗi bình luận đúng mực và mỗi hành động tuân thủ pháp luật sẽ góp phần xây dựng một không gian mạng an toàn, văn minh và phát triển bền vững.

VT