Một số điểm mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống tham nhũng

Các điểm mới quan trọng

Về các hành vi bị nghiêm cấm 

Luật bổ sung 05 nhóm hành vi nghiêm cấm đối với người phản ánh, tố cáo, báo cáo về tham nhũng, bao gồm các hành vi đe dọa, dùng bạo lực, gây áp lực, xúc phạm danh dự, xâm phạm quyền lợi ích hợp pháp, hoặc trả thù dưới mọi hình thức. Đặc biệt, bổ sung khoản 3a quy định nghiêm cấm các hành vi ngăn chặn, hủy bỏ chứng cứ, che giấu hoặc không kịp thời xử lý yêu cầu bảo vệ người tố cáo, cũng như các hành vi thiếu trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ.

Về trách nhiệm giải trình 

Thể chế hóa Chỉ thị 53-CT/TW, Luật quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm giải trình về quyết định, hành vi của mình khi có yêu cầu từ các đối tượng bị tác động trực tiếp. Điều này giúp tăng cường trách nhiệm giải trình trực tiếp của cá nhân đối với hoạt động công vụ và chức trách được giao.

Về báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng 

Luật điều chỉnh trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan trong việc xây dựng báo cáo; lược bỏ trách nhiệm báo cáo ở cấp huyện để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền 02 cấp. Đồng thời, bố cục và nội dung báo cáo được tinh giản, khoa học hơn, phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của từng bộ, ngành và địa phương.

Về tiêu chí đánh giá 

Các quy định về tiêu chí đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng được quy định theo hướng khái quát, giao Chính phủ ban hành tiêu chí cụ thể để đảm bảo tính chủ động và tăng cường trách nhiệm của các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số 

Luật nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong việc đầu tư trang thiết bị, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ. Các cơ quan có trách nhiệm xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đồng bộ, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, đảm bảo an toàn thông tin và khai thác hiệu quả tài nguyên số.

Về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập 

Luật xác định rõ danh mục 07 nhóm cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập (bao gồm Ủy ban kiểm tra các cấp, Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ, các cơ quan tư pháp, Kiểm toán Nhà nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Thanh tra cấp tỉnh) cùng thẩm quyền cụ thể của từng cơ quan để khắc phục các vướng mắc trước đây.

Về mức kê khai tài sản và thu nhập 

Để phù hợp với điều kiện kinh tế hiện nay, Luật quy định giá trị tài sản phải kê khai (kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá, tài sản khác) từ 150.000.000 đồng trở lên. Đối với tài sản, thu nhập biến động trong năm từ 1.000.000.000 đồng trở lên, người có nghĩa vụ kê khai phải kê khai bổ sung và giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm nếu có yêu cầu.

Về đối tượng phải kê khai 

Luật bổ sung quy định nghĩa vụ kê khai hằng năm đối với đảng viên, người thuộc diện cấp ủy quản lý, đảng viên chuyên trách công tác đảng hoặc làm việc tại cơ quan tham mưu của cấp ủy. Đồng thời, người tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ cũng thuộc đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập.

Về trình tự, thủ tục xác minh 

Quy định được điều chỉnh theo hướng tăng cường yêu cầu cung cấp thông tin đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan và yêu cầu người được xác minh phải giải trình về tài sản, thu nhập. Quy trình xác minh đối với trường hợp lựa chọn ngẫu nhiên hằng năm sẽ được Chính phủ quy định chi tiết.

Về thẩm quyền của cơ quan thanh tra 

Luật phân định rõ trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an và Thanh tra Ngân hàng Nhà nước trong việc thanh tra các vụ việc có dấu hiệu tham nhũng, đảm bảo phù hợp với mô hình tổ chức hiện hành.

Một số nội dung khác 

Ngoài ra, Luật còn sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến quy trình tiếp nhận, xử lý tin báo, tố cáo tham nhũng và bổ sung thẩm quyền xét xử phúc thẩm các vụ án tham nhũng cho Tòa án nhân dân tối cao. Những thay đổi này thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong kiểm soát quyền lực, góp phần đẩy lùi tham nhũng trong giai đoạn mới.

X.Q