Một số điểm mới về định danh và xác thực điện tử theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định số 320/2026/NĐ-CP là quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch dân sự và các hoạt động khác phải khai thác, sử dụng danh tính điện tử, thông tin, giấy tờ đã tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID. Theo đó, không được yêu cầu cá nhân, tổ chức nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao giấy tờ, tài liệu đã tích hợp trên ứng dụng; đồng thời phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng quy định việc miễn, giảm phí, lệ phí đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến qua VNeID theo pháp luật về phí và lệ phí. Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm rà soát, xây dựng đề án miễn, giảm phí, lệ phí đối với các thủ tục được thực hiện trên ứng dụng này.

Đáng chú ý, tài khoản giao dịch điện tử trên nền tảng số thuộc một số lĩnh vực phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử. Các lĩnh vực gồm giáo dục, bình dân học vụ số, chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử, kinh doanh vận tải, du lịch, dược, khám bệnh, chữa bệnh và mạng xã hội tại Việt Nam. Trong lĩnh vực thương mại điện tử, quy định áp dụng đối với người bán, người livestream bán hàng và người tiếp thị liên kết theo quy định của Luật Thương mại điện tử.

Theo lộ trình, tài khoản giao dịch điện tử thuộc các lĩnh vực bắt buộc, trừ ngân hàng, được tạo trước ngày 28/9/2026 phải hoàn thành liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử chậm nhất ngày 31/12/2026. Đối với tài khoản thuộc lĩnh vực ngân hàng, thời hạn hoàn thành là ngày 30/6/2027. Các nền tảng số quốc gia phải tích hợp tài khoản định danh điện tử phục vụ xác thực, đăng nhập và thực hiện giao dịch chậm nhất ngày 31/12/2026.

Một nội dung thiết thực khác là việc tích hợp tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID. Tài khoản này cho phép tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, lương hưu, chi trả an sinh xã hội và những khoản kinh phí hợp pháp khác. Mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân chỉ được tích hợp một tài khoản chính chủ, có thông tin trùng khớp với tài khoản định danh điện tử. Trường hợp người thụ hưởng chưa tạo tài khoản hưởng an sinh xã hội và chưa có văn bản ủy quyền tiếp nhận, việc chi trả được thực hiện bằng hình thức khác theo quy định.

Nghị định bổ sung cơ chế tự động khóa tài khoản định danh điện tử khi số thuê bao di động được sử dụng để đăng ký tài khoản đã thay đổi và không chính chủ. Hệ thống cũng tự động khóa hoặc mở khóa tài khoản định danh điện tử tương ứng với tình trạng khóa hoặc mở khóa căn cước điện tử của công dân. Quy định này góp phần nâng cao tính an toàn, hạn chế nguy cơ tài khoản bị lợi dụng.

Việc cập nhật dữ liệu, giấy tờ điện tử cũng được quy định cụ thể hơn. Đối với giấy tờ không thuộc bí mật nhà nước, nếu cơ quan cấp giấy tờ có cơ sở dữ liệu đã kết nối thì thông tin được tự động đồng bộ, cập nhật vào hệ thống. Trường hợp có lý do khách quan chưa thể cập nhật ngay, thời gian cập nhật không quá 24 giờ kể từ thời điểm phát sinh dữ liệu; nếu công dân yêu cầu cập nhật trực tiếp trên ứng dụng VNeID thì thời gian không quá 5 phút. Trường hợp cơ quan cấp giấy tờ chưa có cơ sở dữ liệu, người dùng có thể gửi yêu cầu tích hợp qua ứng dụng và cơ quan có thẩm quyền phải tiếp nhận, xử lý, phê duyệt trong thời hạn 5 ngày làm việc.

Nghị định tạo điều kiện để chủ thể danh tính điện tử sử dụng VNeID lập, gửi hồ sơ yêu cầu giải quyết thủ tục hành chính. Hồ sơ được chuyển từ ứng dụng đến Cổng Dịch vụ công quốc gia; kết quả giải quyết được chuyển trở lại VNeID để thông báo cho cá nhân, cơ quan, tổ chức. Đồng thời, công dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2, người nước ngoài, cơ quan và tổ chức có tài khoản định danh điện tử được cung cấp kênh giao tiếp trên ứng dụng để tiếp nhận thông báo, gửi phản ánh, kiến nghị.

Đối với người nước ngoài, quy định mới mở rộng đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử, bao gồm người nhập cảnh hợp pháp hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam có nhu cầu, không phân biệt theo mức độ tài khoản. Thời gian cấp tài khoản không quá 2 ngày làm việc nếu đã có ảnh khuôn mặt, vân tay trong cơ sở dữ liệu và không quá 5 ngày làm việc nếu chưa có các dữ liệu này.

Bên cạnh đó, danh mục giấy tờ được tích hợp, cập nhật trên VNeID tiếp tục được mở rộng, gồm 66 loại giấy tờ cấp cho cá nhân và 140 loại giấy tờ cấp cho cơ quan, tổ chức. Các giấy tờ cấp cho cá nhân đáng chú ý gồm hộ chiếu, thị thực, giấy phép lái xe, đăng ký phương tiện, phiếu lý lịch tư pháp, văn bằng giáo dục, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế, giấy khai sinh, đăng ký kết hôn, sổ khám chữa bệnh điện tử và sổ tiêm chủng. Đối với cơ quan, tổ chức, danh mục bổ sung nhiều loại giấy phép, giấy chứng nhận thuộc các lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, an ninh, phòng cháy, chữa cháy, thương mại, vận tải, xây dựng, y tế, du lịch, khoa học và công nghệ.

Với những quy định mới nêu trên, định danh và xác thực điện tử tiếp tục được hoàn thiện theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy khai thác dữ liệu số và giảm giấy tờ trong các giao dịch. Người dân cần chủ động cập nhật thông tin, sử dụng VNeID đúng quy định, bảo vệ tài khoản định danh điện tử và cảnh giác trước các hành vi giả mạo, lừa đảo liên quan đến việc xác thực, liên kết tài khoản.

Bá Giang