Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi làm chủ khoa học, nâng tầm nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới

Từ dấu vết truyền thống đến hiện đại

Có những sự thật không thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng lại được lưu giữ trong những dấu vết rất nhỏ tại hiện trường. Một dấu vân tay, vệt máu hay sợi tóc tưởng như vô tri, qua công tác khám nghiệm và giám định khoa học, có thể cung cấp những thông tin quan trọng, giúp cơ quan điều tra từng bước xác định sự thật khách quan.

Đó cũng là công việc thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi. Ở mỗi hiện trường, họ phải nhận diện, thu thập, bảo quản dấu vết theo đúng quy trình; đồng thời đánh giá, khai thác giá trị của từng dấu vết bằng phương pháp khoa học, thận trọng và khách quan.

Vụ án mạng xảy ra tại một quán karaoke trên địa bàn xã Nghĩa Hành hơn 2 năm trước là một trường hợp như vậy. Nạn nhân được phát hiện tử vong trong phòng ngủ, hiện trường bị xáo trộn, nhiều người đã ra vào khiến dấu vết chồng lấn, phức tạp.

Trung tá Võ Văn Công, một trong những giám định viên trực tiếp khám nghiệm hiện trường, cho biết điều quan trọng là phải nhận diện đúng dấu vết có giá trị giữa những dấu vết phát sinh trong quá trình hiện trường bị tác động.

“Hiện trường có nhiều dấu vết chồng lấn, nếu không tỉnh táo, tỉ mỉ và tuân thủ chặt chẽ quy trình nghiệp vụ, chúng tôi rất dễ bỏ sót hoặc đánh giá không đúng giá trị của dấu vết”, Trung tá Công cho hay.

Các giám định viên tiến hành rà soát kỹ từng vị trí, vật dụng. Sau nhiều giờ, một dấu vân tay lẫn máu in mờ trên cánh cửa phòng nạn nhân được phát hiện. Kết quả giám định xác định dấu vết này trùng khớp với P.T.P, đối tượng từng có mâu thuẫn với nhân viên quán karaoke.

Kết quả giám định dấu vết vân tay thu tại hiện trường là căn cứ quan trọng để xác định thủ phạm gây án. P.T.P sau đó bị bắt khi đang lẩn trốn tại Bình Dương.

Một dấu vân tay nhỏ không tự mình kể lại toàn bộ câu chuyện, nhưng khi được phát hiện thu thập đúng quy trình, giám định bằng phương pháp khoa học và đặt trong tổng thể chứng cứ của vụ án, nó có thể trở thành mắt xích quan trọng giúp làm sáng tỏ sự thật.

Từ những phương pháp khám nghiệm, thu thập dấu vết truyền thống, công tác kỹ thuật hình sự ngày càng phát triển theo hướng chuyên sâu, hiện đại. Khoa học - công nghệ được ứng dụng ngày càng sâu rộng, nâng cao khả năng phát hiện, thu thập và khai thác giá trị dấu vết.

Trong khi đó, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm cũng ngày càng tinh vi. Dấu vết có thể bị che giấu, xóa hoặc tác động; nhiều loại dấu vết mới xuất hiện. Điều đó đòi hỏi người cán bộ kỹ thuật hình sự không ngừng học hỏi, cập nhật kiến thức, làm chủ phương pháp và kỹ thuật mới.

Đổi mới phương pháp, làm chủ khoa học, công nghệ

Không chỉ dấu vết tại hiện trường thay đổi, công tác giám định cũng đứng trước những yêu cầu ngày càng cao. Từ giám định dấu vết đường vân, tài liệu, kỹ thuật, hóa học, ma túy đến các lĩnh vực chuyên ngành khác, mỗi loại dấu vết, vật chứng đều có đặc điểm riêng, đòi hỏi giám định viên phải nắm vững chuyên môn và lựa chọn phương pháp phù hợp.

Đặc biệt, sự xuất hiện của nhiều loại chất ma túy mới, các phương thức làm giả tài liệu, che giấu hoặc tác động vào dấu vết ngày càng tinh vi đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác giám định.

Đại úy Huỳnh Minh Nhựt, người có hơn 10 năm kinh nghiệm trong giám định tư pháp kỹ thuật hình sự về hóa, chia sẻ: “Mỗi mẫu vật chúng tôi cầm trên tay không chỉ là bằng chứng, mà nó quyết định số phận, cuộc đời của một con người. Vì vậy, tôn trọng bản chất khách quan của mẫu vật và thượng tôn pháp luật là nguyên tắc sống còn trong công tác giám định”.

Với đặc thù công việc, sự chính xác luôn được đặt lên hàng đầu. Từ tiếp nhận, bảo quản, xử lý đến phân tích, đánh giá kết quả đều phải được thực hiện chặt chẽ. Kết luận giám định phải phản ánh đúng bản chất của dấu vết, vật chứng, không bị chi phối bởi suy đoán chủ quan.

Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi xác định, hiện đại hóa công tác giám định không chỉ nằm ở đầu tư trang thiết bị mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực của người sử dụng. Vì vậy, cùng với khai thác hiệu quả phương tiện kỹ thuật, đơn vị chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, cập nhật kiến thức và tiếp cận những phương pháp giám định hiện đại.

Bởi thiết bị dù hiện đại đến đâu cũng chỉ phát huy giá trị khi được vận hành bởi những cán bộ có trình độ, kinh nghiệm và trách nhiệm. Khoa học càng phát triển, yêu cầu đối với cán bộ kỹ thuật hình sự càng cao; đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và sự cẩn trọng trong từng thao tác nghiệp vụ.

Qua đó, công tác giám định ngày càng khẳng định vai trò trong việc cung cấp căn cứ khoa học, góp phần củng cố chứng cứ, hỗ trợ cơ quan điều tra làm rõ bản chất vụ án và bảo đảm việc xử lý nghiêm đúng quy định pháp luật.

Phát huy truyền thống, làm chủ khoa học, đáp ứng yêu cầu tình hình mới

69 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Kỹ thuật hình sự Công an nhân dân là hành trình gắn liền với sự phát triển của khoa học, kỹ thuật và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm. Qua từng giai đoạn, phương tiện và phương pháp công tác có thể thay đổi, nhưng yêu cầu về tính khách quan, chính xác và trách nhiệm vẫn luôn được đặt lên hàng đầu.

Phát huy truyền thống đó, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục nâng cao năng lực khám nghiệm, giám định, chủ động ứng dụng khoa học - công nghệ, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trao đổi về định hướng thời gian tới, Thượng tá Nguyễn Bá Minh, Trưởng Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho biết: “Chúng tôi xác định xây dựng đội ngũ cán bộ vững bản lĩnh, giỏi chuyên môn và làm chủ khoa học - công nghệ là yêu cầu quan trọng trong tình hình mới. Cùng với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đơn vị tiếp tục tăng cường ứng dụng khoa học - kỹ thuật, từng bước hiện đại hóa trang thiết bị, phương pháp công tác, nâng cao chất lượng khám nghiệm, giám định. Mục tiêu là bảo đảm dấu vết, vật chứng được phát hiện, thu thập triệt để, đánh giá khách quan, khoa học, chính xác, phục vụ hiệu quả công tác điều tra, xử lý tội phạm”.

Đặc thù công tác khiến cán bộ kỹ thuật hình sự thường xuyên làm việc trong những điều kiện không thuận lợi, từ hiện trường phức tạp đến những vụ việc xảy ra ở địa bàn xa, thời gian gấp. Nhưng dù ở đâu, yêu cầu về tính chính xác, khách quan và tuân thủ quy trình, quy định của pháp luật vẫn không thay đổi.

Có thể phía sau một vụ án là những dấu vết đã bị thời gian hoặc con người tác động. Nhưng bằng nghiệp vụ, khoa học và trách nhiệm, người cán bộ kỹ thuật hình sự phải tìm ra giá trị của những gì còn lại, từng bước phục dựng diễn biến vụ việc, góp phần làm rõ sự thật vụ án.

Đó là công việc thầm lăng ít người biết, nhưng lại hiện diện ở nhiều khâu quan trọng của quá trình điều tra. Từ dấu vết tại hiện trường đến kết luận trong phòng giám định, mỗi kết quả chính xác đều góp phần củng cố chứng cứ, hỗ trợ cơ quan điều tra và bảo đảm việc xử lý vụ án đúng pháp luật.

Phát huy truyền thống 69 năm của lực lượng Kỹ thuật hình sự Công an nhân dân, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng khám nghiệm, giám định, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong hành trình ấy, khoa học là động lực, nghiệp vụ là nền tảng, còn sự khách quan và trách nhiệm là nguyên tắc xuyên suốt. Từ những dấu vết nhỏ bé tại hiện trường đến những kết luận khoa học trong phòng giám định, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay tiếp tục viết tiếp truyền thống của lực lượng bằng bản lĩnh, trí tuệ và sự tận tâm với nghề, góp phần bảo vệ công lý, giữ vững an ninh, trật tự vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân.

Sơn Mỹ