Luật Tiếp cận thông tin năm 2026: Những nội dung quan trọng người dân cần lưu ý

Từ ngày 01/9/2026, Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế Luật Tiếp cận thông tin năm 2016. Việc nắm bắt các quy định của Luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi người dân, bởi những thông tin về quy hoạch khu dân cư, chính sách hỗ trợ, thủ tục hành chính hay môi trường đều gắn liền trực tiếp với đời sống hằng ngày. Luật ra đời bảo đảm quyền được biết, được hỏi và được phản hồi đầy đủ, kịp thời từ cơ quan nhà nước, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để Nhân dân phát huy vai trò giám sát, góp ý, thúc đẩy sự công khai, minh bạch trong hoạt động của bộ máy chính quyền.

Theo quy định mới, công dân có thể thực hiện quyền tiếp cận thông tin qua hai hình thức chính. Thứ nhất là theo dõi các nội dung do cơ quan nhà nước chủ động công khai trên cổng thông tin điện tử, niêm yết tại trụ sở, thông báo qua hệ thống truyền thanh hoặc tại các cuộc họp dân; trong đó Luật mới yêu cầu mở rộng công khai thêm nhiều lĩnh vực sát thực tế như đất đai, môi trường và chuyển đổi số. Thứ hai là gửi yêu cầu cung cấp thông tin trực tiếp đến cơ quan nắm giữ; cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận, xem xét, phản hồi hoặc nêu rõ lý do nếu từ chối, đồng thời Luật cũng quy định cụ thể các trường hợp người dân được miễn trả chi phí.

Tuy nhiên, quyền tiếp cận thông tin không đồng nghĩa với việc được tiếp cận mọi loại thông tin. Pháp luật quy định rõ một số nhóm thông tin công dân không được tiếp cận, như thông tin thuộc bí mật nhà nước hoặc thông tin mà việc tiết lộ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Việc giới hạn này nhằm bảo vệ lợi ích chung của quốc gia và cộng đồng; do đó, đi liền với quyền lợi, công dân có nghĩa vụ tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật và tuyệt đối không làm sai lệch nội dung thông tin đã được cung cấp.

Trong bối cảnh môi trường số phát triển nhanh chóng, tình trạng lan truyền thông tin sai sự thật và các chiêu trò lừa đảo diễn biến phức tạp, lực lượng Công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác. Mỗi cá nhân chỉ nên tin tưởng, chia sẻ thông tin từ các cơ quan có thẩm quyền, cổng thông tin chính thức và báo chí chính thống; không cắt ghép, chỉnh sửa hoặc bình luận sai lệch nội dung thông tin đã nhận để tránh vi phạm pháp luật. Đặc biệt, người dân cần cẩn trọng khi được yêu cầu "cung cấp thông tin", phòng ngừa rủi ro đối tượng lừa đảo mạo danh cơ quan nhà nước gọi điện, nhắn tin yêu cầu cung cấp số Căn cước, mã OTP, tài khoản ngân hàng để "xác minh" hoặc "nhận hỗ trợ". Các cơ quan nhà nước luôn làm việc theo quy trình rõ ràng, không bao giờ yêu cầu thông tin nhạy cảm qua điện thoại hay tin nhắn; khi gặp trường hợp đáng ngờ, người dân cần dừng thao tác và báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất.

Suy cho cùng, việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin luôn gắn liền với tinh thần trách nhiệm của mỗi công dân. Khi mỗi người dân hiểu đúng, làm đúng quy định pháp luật, biết chọn lọc nguồn tin và chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, môi trường thông tin sẽ trở nên lành mạnh, góp phần quan trọng cùng lực lượng Công an giữ vững an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Lực lượng Công an luôn sẵn sàng tiếp nhận, giải đáp thắc mắc và xử lý nghiêm các phản ánh của Nhân dân liên quan đến thông tin xấu, độc, lừa đảo trên không gian mạng.

Duy Phúc