Những quy định trọng tâm trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 và ý nghĩa Ngày Pháp luật Việt Nam (09/11)
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật số 12/2026/QH16 đã được Quốc hội khóa XVI thông qua, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách. Gắn liền với tinh thần đó, Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (09/11) tiếp tục là mốc thời gian ý nghĩa nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật và lan tỏa văn hóa thượng tôn pháp luật sâu rộng trong toàn xã hội.
Vừa qua, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật số 12/2026/QH16 đã được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/8/2026 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2027, thay thế cho Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật số 14/2012/QH13 (trừ quy định tại Khoản 2 Điều 39 về điều khoản chuyển tiếp). Văn bản Luật gồm 5 Chương với 39 Điều, quy định toàn diện về quyền, nghĩa vụ của công dân; nội dung, hình thức, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân cũng như các điều kiện bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách.
Trong toàn bộ cấu trúc của Luật, Điều 2 đã khẳng định rõ vai trò chủ thể của người dân, thể hiện sự kết hợp chặt chẽ giữa quyền lợi với nghĩa vụ và trách nhiệm trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Về quyền lợi, công dân có quyền tiếp cận pháp luật, thụ hưởng và tham gia các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách, được hướng dẫn tìm hiểu pháp luật và tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, pháp luật. Về nghĩa vụ và trách nhiệm, công dân có nghĩa vụ tuân thủ nghiêm túc Hiến pháp và pháp luật, đồng thời có trách nhiệm chủ động học tập, tìm hiểu pháp luật để từng bước xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.
Theo quy định tại Điều 8, ngày 09 tháng 11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là mốc thời gian quan trọng nhằm tôn vinh Hiến pháp và pháp luật, giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật, từng bước hình thành văn hóa thượng tôn pháp luật trong đời sống xã hội. Ngày Pháp luật cũng là dịp để mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân nhìn lại, đánh giá kết quả triển khai và tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động nâng cao nhận thức pháp lý cho cộng đồng.
Nhằm bảo đảm tính chính xác, nghiêm minh và môi trường thông tin lành mạnh, Điều 9 của Luật quy định rõ 5 nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Nhóm thứ nhất là cấm làm sai lệch nội dung pháp luật thông qua việc cung cấp, trích dẫn, chỉnh sửa, sử dụng hoặc truyền đạt sai ý nghĩa, hoặc cung cấp tài liệu sai sự thật, trái pháp luật, trái đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Nhóm thứ hai là cấm sử dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc các phương tiện khác để tạo lập, phát tán thông tin, tài liệu giả mạo hoặc làm sai lệch nội dung pháp luật, chính sách. Nhóm thứ ba là cấm lợi dụng tuyên truyền để vi phạm pháp luật, xuyên tạc đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Nhóm thứ tư là cấm cản trở tổ chức, cá nhân tiếp cận, tìm hiểu pháp luật hoặc cản trở việc thực hiện hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách hợp pháp. Nhóm thứ năm là cấm lợi dụng hoạt động xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và chính sách ưu tiên của Nhà nước để trục lợi hoặc vi phạm pháp luật.
Để các quy định của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 đi vào cuộc sống, mỗi cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cần đề cao trách nhiệm cá nhân, chủ động học tập, tìm hiểu và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật. Việc nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động nhận diện và đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, giả mạo trên không gian mạng sẽ góp phần giữ vững an ninh, trật tự, xây dựng một xã hội kỷ cương, an toàn và thượng tôn pháp luật./.
Thùy Dương
